Het Hanzepaardje
Van een eigen vondst in 1982 naar een uitvoerige beschrijving in 2022: een object dat aanleiding bleef om te vergelijken en verder te onderzoeken.Bron 1
Bekijk de publicatie (HH-019)Een leven in de Zeeuwse archeologie
Henk Hendrikse
Het verleden zichtbaar maken
Wat vertelt een klein voorwerp over de mensen die eeuwen geleden in Zeeland leefden? Voor archeoloog Henk Hendrikse is die vraag een terugkerende lijn in een lange reeks onderzoeken en publicaties. Van zegelstempels en muntgewichten tot aardewerk en gebruiksvoorwerpen: zijn werk nodigt uit om het Zeeuwse verleden van dichtbij te bekijken.
Een persoonlijk eerbetoon van zijn neef Marco Meerman, met de bronnen voorop.
Redactionele biografie op basis van gedocumenteerde bronnen · bronstand 24 oktober 2026.
Bronnen en onderzoeksnotities ↓Van een vondst in 1982 naar een nieuw inzicht: volg het Hanzepaardje →
De archeoloog achter de verhalen: lees over Henks schrijfstijl →
Hoogtepunten uit zijn levenswerk
Vinden, begrijpen, behouden.
Drie bijzondere verhalen laten zien hoe Henk vondsten onderzoekt, hun betekenis achterhaalt en helpt om het verleden voor volgende generaties te bewaren.
Zegels en kleine voorwerpen
De publicatie over Zeeuwse zegelstempels en zegelringen maakt zijn specialistische aandacht voor historische objecten zichtbaar.Bron 2
Bekijk de publicatie (HH-042)Het Sint-Janskerkhof in Sluis
Onderzoek, publicaties en inzet in een werkgroep droegen bij aan de aandacht voor deze plek. De herwaardering blijft een gezamenlijke erfgoedinspanning.Bron 4
Bekijk de uitgave uit 2006 (HH-044) Bekijk de uitgave uit 2018 (HH-045)Verdiep u in zijn werk
Een leven van kijken en doorgeven
Kies een hoofdstuk om verder te lezen over Henks werk, de vondsten en de mensen die ermee verbonden zijn.
Vondsten bewaren en onderzoekenZorg voor vondsten, aandacht voor mensen · Een klein paardje, een onderzoek dat doorgaat
Zorg voor vondsten, aandacht voor mensen
Henk was jarenlang verbonden aan het Zeeuwse archeologische depot, onder meer als beheerder van het Provinciaal Archeologisch Depot bij de Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland. Het bewaren en documenteren van bodemvondsten ging daar samen met het toegankelijk maken van de collectie. De rondleidingen die hij in 2015 verzorgde en zijn bijdrage aan kennisuitwisseling rond Domburgse vondsten in 2016 laten ook die publieke kant van zijn werk zien.Bron 5Bron 6
Een klein paardje, een onderzoek dat doorgaat
In 1982 vond Henk bij Sluis met een metaaldetector een klein bronzen paardje in afgevoerde bouwgrond. Het voorwerp leek aanvankelijk middeleeuws speelgoed, maar kreeg door latere vergelijking een andere betekenis: een Scandinavisch handelsgewicht. In 2022 beschreef hij de vondst en de weg naar die duiding. Het is een mooi voorbeeld van aandacht die niet ophoudt bij het bewaren van een object: blijven kijken, vergelijken en vragen stellen.Bron 1
Voorwerpen begrijpen, erfgoed behoudenVoorwerpen als bron van kennis · Onderzoeken én behouden: het Sint-Janskerkhof
Voorwerpen als bron van kennis
Zegelstempels, muntgewichten, aardewerk en historische gebruiksvoorwerpen keren steeds terug in zijn bibliografie. In Zegelstempels en zegelringen uit Zeeuwse bodem uit 2003 komen kleine objecten samen die verbonden zijn met identiteit, recht en bestuur. Ook collectieve uitgaven over onder meer Hulst, het kasteel van Souburg en de Westmonsterkerk in Middelburg maken deel uit van zijn werk. Bij Van gracht tot wacht en De onderkant van de Markt droeg hij bij aan de redactie, als onderdeel van een gezamenlijke uitgave.Bron 2Bron 3
Onderzoeken én behouden: het Sint-Janskerkhof
In Sluis kreeg zijn inzet voor erfgoed een tastbare betekenis. Zeeuwse Ankers beschrijft Henk als de bezielende figuur van de Werkgroep Sint-Janskerkhof, die aandacht vroeg voor het terrein en het verval. Met Ernst-Jan Pals publiceerde hij in 2006 Het Sint-Janskerkhof in Sluis: verleden, heden en toekomst. In 2018 werd het kerkhof heringericht: de kerkcontouren werden zichtbaar gemaakt en grafzerken gerestaureerd. Bij die herwaardering hoorde de tentoonstelling Brand in de kerk! in het Belfort, met een publicatie die hij samen met Arco Willeboordse schreef. Zijn bijdrage staat hier in het verband van de gezamenlijke inspanning voor deze historische plek.Bron 4
Het Sint-Janskerkhof in Sluis, gefotografeerd op 2 mei 2015. Historische plek bij Henks erfgoedonderzoek. De situatie vóór de herinrichting van 2018.
Contextbeeld · Spotter2BeeldbronCC BY-SA 4.0
Objectgegevens en beeldgebruik
Het Sint-Janskerkhof in Sluis, gefotografeerd op 2 mei 2015.
Oorspronkelijke beeldbron Datering of opnamemoment: 2015-05-02.
Beeldverhouding en volledige inhoud behouden. Voor kleinere schermen zijn verkleinde WebP-versies gemaakt; het volledige beeld en dezelfde licentie blijven behouden.
Kennis delen en verder onderzoekenKennis delen, binnen en buiten het depot · Het onderzoek gaat verder
Kennis delen, binnen en buiten het depot
Tijdens Open Monumentendag 2015 nam Henk bezoekers mee door het depot. In 2016 liet hij Domburgse vondsten zien aan internationale onderzoekers van vroegmiddeleeuwse contacten en Vikinginvloeden. Een jaar later was hij gids bij een historische en archeologische wandeling door Sluis. Ook zijn werk rond De honderd huizen van Bedaux en de in 2025 door hem samengestelde Stadsgids van Sluis verbindt publicaties met de stad en haar bezoekers. De precieze depotloopbaanjaren blijven open; de afzonderlijke activiteiten zijn als selectie gedocumenteerd.Bron 5Bron 6Bron 8Bron 7Bron 10
Het onderzoek gaat verder
Het Zeeuws Museum vermeldt Henk in de verslaggeving over 2022 als onafhankelijk onderzoeker van muntgewichtdoosjes uit de collectie. Zijn latere publicaties laten dezelfde aandacht voor bijzondere objecten zien: een kom met goudlusterdecoratie in 2023, Messen uit Zeeuwse bodem in 2024 en religieuze pijpaarden en terracotta vondsten in 2025. Zo brengt dit archief een lange periode van kijken, documenteren en kennis delen bijeen. Marco Meerman, zijn neef, wil met deze verzameling zijn waardering voor dat werk uitspreken en anderen uitnodigen het te ontdekken. Tussen de vondst uit 1982 en de publicaties uit 2025 liggen meer dan vier decennia: een lange lijn van aandacht voor het Zeeuwse erfgoed.Bron 9Bron 10
Selectie van gedocumenteerde momenten
Een tijdlijn van werk en kennis delen.
Van een vondst die vragen oproept tot een boek dat kennis doorgeeft: deze momenten verbinden Henks onderzoek met de mensen en plekken van Zeeland.
1982–2006
Vondsten en publicaties
Het bronzen paardje uit Sluis, 5,5 cm lang. Een vondst die Henk opnieuw leerde bekijken.
Foto: Henk Hendrikse / Zeeuwse AnkersBeeldbronCC BY-NC-SA 3.0 NL
Objectgegevens en beeldgebruik
Bronzen paardje uit Sluis, lengte 5,5 cm.
Verkleind tot 1600 pixels breed en opnieuw als JPEG opgeslagen; metadata verwijderd. Geen uitsnede, reconstructie of inhoudelijke beeldbewerking.
- 1982
Een Hanzepaardje bij Sluis
Eigen vondst van een bronzen paardje, later geduid als Scandinavisch handelsgewicht. De beschrijving verscheen in 2022.Bron 1
- 1992
Collectieve documentatie in Hulst
Henk droeg bij aan de redactie van Van gracht tot wacht, de collectieve uitgave over stadskernonderzoek in Hulst.Bron 3
- 2000
De onderkant van de Markt
Hij werkte mee aan de redactie van de collectieve uitgave over de Westmonsterkerk in Middelburg.Bron 2
- 2003
Zegelstempels en zegelringen
Publicatie van Zegelstempels en zegelringen uit Zeeuwse bodem.Bron 2
- 2006
Het Sint-Janskerkhof vastgelegd
Uitgave over verleden, heden en toekomst van het kerkhof, samen met Ernst-Jan Pals. Deze staat al als HH-044 in de catalogus.Bron 4
2015–2018
Collectie, stad en publiek
Het Sint-Janskerkhof in Sluis, gefotografeerd op 2 mei 2015. Historische plek bij Henks erfgoedonderzoek. De situatie vóór de herinrichting van 2018.
Contextbeeld · Spotter2BeeldbronCC BY-SA 4.0
Objectgegevens en beeldgebruik
Het Sint-Janskerkhof in Sluis, gefotografeerd op 2 mei 2015.
Oorspronkelijke beeldbron Datering of opnamemoment: 2015-05-02.
Beeldverhouding en volledige inhoud behouden. Voor kleinere schermen zijn verkleinde WebP-versies gemaakt; het volledige beeld en dezelfde licentie blijven behouden.
- 2015
- 2016
- 2017
- 2018
Een historische plek weer zichtbaar
Herinrichting van het Sint-Janskerkhof en de tentoonstelling Brand in de kerk!; bijbehorende publicatie met Arco Willeboordse.Bron 4
2022–2025
Het onderzoek gaat door
- 2022
- 2023
Een kom van goudluster majolica
Artikel in Zeeuws Erfgoed, met Henk als auteur.Bron 10
- 2024
Messen uit Zeeuwse bodem
Publicatie in Zuidwesterheem; de brongegevens blijven op de individuele HH-pagina beschikbaar.Bron 10
- 2025
Verhalen en stadsgeschiedenis doorgeven
Samensteller van de Stadsgids van Sluis en auteur van een bijdrage over religieuze pijpaarden en terracotta vondsten.Bron 10
Loopbaan en levenswerk
Wat Henk deed, en in welke rol.
Een zakelijk overzicht naast het verhaal hierboven: functies, onderzoek, erfgoedzorg en publiekswerk, telkens met Henks precieze rol en de bron. Waar een begin- of eindjaar niet bekend is, staat dat er eerlijk bij.
Bekijk of print het curriculum vitae →
Functies en rollen
Jaren nog onbekend; in 2001 genoemd bij SCEZ Archeologie, in 2018 als voormalig depotbeheerder
Beheerder van het Provinciaal Archeologisch Depot
Depotbeheerder bij de Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland (SCEZ)
Henk zorgde voor de bewaring en documentatie van Zeeuwse bodemvondsten en maakte de collectie toegankelijk voor onderzoekers en bezoekers. Een RAAP-rapport uit 2001 noemt hem als ‘H. Hendrikse (SCEZ Archeologie)’; bij een lezing in 2018 werd hij aangekondigd als voormalig depotbeheerder van SCEZ. Begin- en eindjaar van deze functie zijn nog niet vastgesteld.
In ieder geval 2022–2023
Correspondent van Stichting Menno van Coehoorn
Correspondent voor Zeeland III (Sluis)
De stichting zet zich in voor historische vestingwerken en militair erfgoed. De correspondentenlijst van 2023 noemt Henk voor Zeeland III, Sluis. In het jaarverslag over 2022 staat hij samen met Ad Littel bij het dossier over de reconstructie van de wallen van Sluis.
Onderzoek en vondsten
1982 (vondst) – 2022 (beschrijving)
Het Hanzepaardje bij Sluis
Vinder en onderzoeker
Een eigen vondst van een bronzen paardje, later geduid als Scandinavisch handelsgewicht. Henk beschreef het in 2022 uitvoerig.
2001
Kennis van de Sluisse bodem
Geraadpleegd deskundige
Voor de archeologische verwachtingskaart van de binnenstad van Sluis raadpleegden de onderzoekers onder anderen ‘dhr. H. Hendrikse (Sluis, tegenwoordig SCEZ Archeologie)’.
2016
Domburgse vondsten voor internationale onderzoekers
Toonde depotvondsten; niet de leider van het onderzoek
Henk liet internationale onderzoekers Domburgse vondsten uit het depot zien, als bijdrage aan onderzoek naar Scandinavische invloeden.
2022
Onderzoek naar muntgewichtdoosjes
Onafhankelijk onderzoeker
Het Zeeuws Museum noemt hem in het jaarverslag over 2022 als onafhankelijk onderzoeker van muntgewichtdoosjes in de collectie.
Erfgoedzorg en behoud
2006 – 2018
Het Sint-Janskerkhof in Sluis
Betrokken bij de werkgroep; samen met anderen
Van een uitgave over het kerkhof in 2006 tot de herinrichting en de tentoonstelling Brand in de kerk! in 2018. Het behoud was een gezamenlijke inspanning; Henk droeg bij met onderzoek en publicaties.
2022 – 2023
Vestingwerken en monumenten in Sluis
Correspondent en rapporteur
Als correspondent volgde Henk het dossier over de reconstructie van de wallen van Sluis. In de correspondentenrapportage over 2022 schreef hij onder meer over de herziening van monumentbeschrijvingen in Aardenburg, Retranchement en Sluis.
Kennis delen met publiek
2015
Rondleidingen door het depot
Gids
Rondleidingen door het Zeeuws Archeologisch Depot tijdens Open Monumentendag.
2017
Wandeling door Sluis
Gids
Gids bij een historische en archeologische wandeling tijdens de Nationale Archeologiedagen.
27 november 2018
Lezing in het Zwincollege, Oostburg
Spreker, samen met Nathalie de Visser
Een avond over archeologie in West-Zeeuws-Vlaanderen; Henk sprak over de Sint-Janskerk in Sluis.
Belangrijke publicaties
2003
Zegelstempels en zegelringen uit Zeeuwse bodem
Auteur
Zijn boek over zegelstempels en zegelringen uit de Zeeuwse bodem.
2025
Stadsgids van Sluis
Samensteller
Een gids voor de geschiedenis van Sluis, uitgegeven door de Heemkundige Kring West-Zeeuws-Vlaanderen.
Onderscheidingen en erkenningen
Waardering voor zijn werk
Hieronder staan vermeldingen en samenwerkingen die in bronnen zijn vastgelegd. Het zijn geen prijzen; elke kaart zegt om welk soort erkenning het gaat.
- Vermelding2022
Genoemd door het Zeeuws Museum
Het jaarverslag over 2022 noemt Henk als onafhankelijk onderzoeker van de muntgewichtdoosjes in de museumcollectie.
- Vermelding2001
Bedankt in een archeologisch rapport over Sluis
De makers van de archeologische verwachtingskaart van de binnenstad van Sluis bedanken hem in hun dankwoord.
- Samenwerking2016
Kennis gedeeld met internationale onderzoekers
Het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap berichtte over het bezoek van internationale onderzoekers aan de Domburgse depotvondsten.
- Vrijwilligersrol2022–2023
Correspondent van Stichting Menno van Coehoorn
Opgenomen in de correspondentenlijst van de stichting voor Zeeland III, Sluis.
Aanvullende bronnen bij de loopbaan
- L1. RAAP-rapport 718, Binnenstad Sluis. Een archeologische inventarisatie en verwachtingskaart (2001), dankwoord p. 7 en bronnenlijst p. 8. Raadpleeg deze bron →
- L2. Heemkundige Kring West-Zeeuws-Vlaanderen, bericht over de lezing in het Zwincollege te Oostburg (27 november 2018). Raadpleeg deze bron →
- L3. Stichting Menno van Coehoorn, Saillant 2023 nr. 2: jaarverslag Militair-Archeologische Commissie (p. 6), correspondentenrapportage Zeeland III (p. 24) en correspondentenlijst (p. 41). Raadpleeg deze bron →
Heeft u met Henk samengewerkt, of kent u een functie, onderscheiding of moment dat hier ontbreekt? Laat het ons weten →
Bronnen, auteursrollen en onderzoeksnotities
De hoogtepunten en mijlpalen vormen een selectie van gedocumenteerd werk. Vondstjaren, publicatiejaren en publieksactiviteiten worden onderscheiden; begin- en eindjaar van de depotloopbaan zijn nog niet vastgesteld. Resultaten van gezamenlijke projecten worden niet uitsluitend aan Henk toegeschreven.
Deze biografie is gebaseerd op het door Marco aangeleverde onderzoeksdocument van 24 oktober 2026 en de bestaande HH-bibliografie. Voor enkele activiteiten zijn wel documentverwijzingen maar nog geen directe bron-URL’s aangeleverd; die staan hieronder als zodanig gemarkeerd. Ze zijn niet als opnieuw onafhankelijk geverifieerd gepresenteerd.
1. Henk Hendrikse, Een Hanzepaardje uit Sluis, Zuidwesterheem 110 (oktober 2022), vanaf p. 23.
De vondst uit 1982 en latere duiding worden in het aangeleverde onderzoek aan Henks eigen beschrijving gekoppeld. Dit is geen publicatie uit 1982.
2. De oorspronkelijke HH-bibliografie en de bijbehorende bewijslinks.
Auteursrollen en ontbrekende jaren blijven zoals geregistreerd. HH-035 staat op 1998; het in het nieuwe onderzoek genoemde Souburg-moment 2002 wordt zonder aanvullende primaire controle niet als nieuw publicatiejaar gebruikt.
3. Zeeuwse Ankers, Reynaert in de beerput.
Gedeelde redactierol; de opgravingsleiding wordt niet aan Henk toegeschreven.
4. Zeeuwse Ankers, Sint-Janskerk uit brand herrezen; daarnaast de uitgaven uit 2006 en 2018.
De voortrekkersrol in de werkgroep wordt aan Zeeuwse Ankers toegeschreven. Herinrichting en restauratie zijn een gezamenlijke erfgoedinspanning.
5. Brochure Open Monumentendag 2015: rondleidingen door het Zeeuws Archeologisch Depot.
Originele brochure gecontroleerd: p. 5 kondigt op 12 september 2015 rondleidingen door depotbeheerder Henk Hendrikse aan. Begin- en eindjaar van zijn depotloopbaan blijven onbekend. Een aankondiging bewijst niet afzonderlijk de uitvoering.
6. Koninklijk Zeeuwsch Genootschap, berichtgeving uit 2016 over internationale onderzoekers en Domburgse depotvondsten.
Rechtstreeks gecontroleerd op 25 oktober 2026: bericht van 8 april 2016 noemt depotbeheerder Henk Hendrikse en het tonen van Domburgse vondsten. De onderzoeksrollen blijven bij Pieterjan Deckers en Torben Trier Christiansen.
7. Stichting Jos Bedaux, publicatie en Sluisse tentoonstelling De honderd huizen van Bedaux (2016).
De oorspronkelijke stichtingspagina noemt een tentoonstelling in 2016 en de bijbehorende publicatie van Henk. Geen curatorschap toegeschreven; het ontbrekende catalogusjaar van HH-046 blijft ongewijzigd.
8. Programma Nationale Archeologiedagen 2017: historische en archeologische wandeling door Sluis.
Origineel programma gecontroleerd, PDF p. 2: Henk aangekondigd als gids op 13 oktober 2017, 13.30–15.00 uur in Sluis. De aankondiging is geen afzonderlijk verslag van uitvoering.
9. Zeeuws Museum, jaarrekening/jaarverslag over 2022, p. 4–5: onderzoek aan muntgewichtdoosjes.
De officiële cijferpagina is op 25 oktober 2026 geopend en verwijst rechtstreeks naar de jaarrekening 2022 op de museum-CDN. De PDF zelf kon door de omgevingsproxy niet opnieuw worden gelezen; de vermelding van Henk blijft daarom gebaseerd op het aangeleverde brononderzoek, p. 4–5.
10. Publicaties in Zeeuws Erfgoed en Zuidwesterheem en de Stadsgids van Sluis.
De catalogus bevat de specifieke titels, jaren, auteursrollen en bronlinks. Bij de Stadsgids is Henk samensteller, niet automatisch schrijver van alle teksten.
De uitgave over het Sint-Janskerkhof uit 2006 staat al onder HH-044: geen nieuwe registratie. De bibliografie blijft 75 records tellen. Het Souburg-moment 2002 en het nog onbekende catalogusjaar van Bedaux zijn niet stilzwijgend in de bron-CSV gewijzigd.
Er zijn geen geboortegegevens, opleidingen, onderscheidingen, persoonlijke citaten of niet-bewezen onderzoeksleiding toegevoegd. De twee contextbeelden hebben afzonderlijk vastgelegde licenties en bijschriften. Een pensioen- of einddatum wordt niet uit de latere onderzoeksactiviteiten afgeleid.
Ruimte voor Henks eigen stem
Het verhaal achter het onderzoek
Welke ontmoeting hielp een vondst beter te begrijpen? Wat bleef Henk bij van een onderzoek? Hier is ruimte voor zijn eigen herinneringen en foto’s, die we samen met hem kunnen uitwerken en na zijn instemming en rechtencontrole een plek geven.
Naar de persoonlijke verhalen →Henk door de ogen van anderen
Kranten en omroepen benaderden Henk als deskundige, onder meer over Valkenisse, de kinderpotten van Sint Anna ter Muiden en vondsten uit de Vikingtijd.
Bekijk Henk in de media →Vondsten onderzoeken, kennis doorgeven
Naast zijn publicaties zijn ook fotocredits, onderzoeksmedewerking en ontmoetingen met bezoekers gedocumenteerd. Volg deze sporen met de oorspronkelijke bron en Henks precieze rol erbij.
Bekijk Henks foto's → · Verken het levenswerk → · Henks stem → · Het verhaal van de kinderpot →